ضرورت تغییر نگاه عوامانه به مقوله ثروت ودرآمدهای نفتی
ضرورت تغییر نگاه عوامانه به مقوله ثروت ودرآمدهای نفتی

پایگاه خبری صدای دیپلماسی ایران (idva) –فرزین سوادکوهی-هنگامه هاشم نژاد–آرا ونظرات محمدحسن قدیری ابیانه دارای دکترای علوم استراتژیک با گرایش مدیریت استراتژیک درحوزه های مختلف سیاسی و اقتصادی وفرهنگی همواره برای اهل نظر جذاب بوده است.این پژوهشگر علوم استراتژیک در خصوص اتخاذ سیاست های نوین جمهوری اسلامی ایران در حوزه بین الملل حرف های بسیاری […]

پایگاه خبری صدای دیپلماسی ایران (idva) فرزین سوادکوهی-هنگامه هاشم نژادآرا ونظرات محمدحسن قدیری ابیانه دارای دکترای علوم استراتژیک با گرایش مدیریت استراتژیک درحوزه های مختلف سیاسی و اقتصادی وفرهنگی همواره برای اهل نظر جذاب بوده است.این پژوهشگر علوم استراتژیک در خصوص اتخاذ سیاست های نوین جمهوری اسلامی ایران در حوزه بین الملل حرف های بسیاری برای گفتن دارد.همچنین ایده های او در باب پایه گذاری رویکردهای اقتصادی مناسب برای اجرا ،و اصرار وی بر برقراری چنین نظامی،اذهان علاقمندان مقوله توسعه اقتصادی همه جانبه کشور را به خود مشغول ساخته است.به همین بهانه با این نخبه متفکر که در زمینه مدیریت انجمن نخبگان جهان اسلام فعال بوده و پیش از این سفیری جمهوری اسلامی ایران در مکزیک و استرالیا را برعهده داشته است ، به گفتگویی مبسوط پرداخته ایم که خواندنش خالی از لطف نخواهد بود.دکتر قدیری ابیانه در این مقال به بحث درآمدهای نفتی و نحوه خرج کردن آن در نظر عوام مردم پرداخته است.او در این گفتگو تلاش می کند ذهنیت های عوام گرایانه در خصوص درآمدهای هنگفت نفتی در کشور را پیش چشم ما شفاف گرداند و باورهای ساده انگارانه ای که از این موضوع در ذهن داریم را از خیال ما بزداید.

وی طی نشستی با دبیران سرویس ماهنامه دیپلماسی در خصوص وضعیت اقتصادی کشور وضرورت اصلاح دیدگاه های حاکم در بین همگان گفت: من معتقد هستم بینشی که در خصوص درآمده های نفتی در کشور وجود دارد باید تصحیح شود. اگر این نگاه در جامعه ما و مدیریت کشور اصلاح نشود فهم مسائل نیز به همان نسبت مشکل و گاهی غیرممکن خواهد شد و در نتیجه راه حل ها هم به سرانجام نخواهند رسید .
قدیری ابیانه اضافه کرد:یکی از تصوراتی که در جامعه وجود دارد این است که ایران درآمدهای بسیار بالایی دارد و ثروتمند است و یکی از این ثروت ها نفت است که اگر این درآمد درست هزینه شود نیازهای مردم از قبیل مسکن، رفاه،درمان، معیشت و..حل خواهد شد.اما من پیش از این در طی جلسات متعددی که با مردم سروکار داشت از آن ها پرسیدم که تصور کنید تمام درآمد نفتی را دولت برای هیچ کاری هزینه نکند. نه درمان و نه بهداشت و هیچ کار دیگری هم نشود، اختلاس هم نشود و تمام این درآمد را بین مردم تقسیم کنیم،با این تفاسیر فکر می کنید به هر ایرانی در ماه چقدر تعلق خواهد گرفت ده میلیون؟ ۵۰ میلیون؟ و یا میلیاردها؟
وی در ادامه گفت:حال من بودجه اصلی را به شما خواهم گفت .اعدادی را که مطرح می شود را به محاسبه درآورید.ببینیداین بودجه که پارسال یعنی سال ۹۷ برای نفت، گازو میعانات گازیپیش بینی شده است بالاترین رقم سال های اخیر بوده که چیزی حدود ۹۶ هزار میلیارد تومان برآورد شده است که در اصل اگر ما این مبلغ سالانه را در ۱۲ ماه بین تمامی ایرانی ها تقسیم کنیم چیزی حدود ۱۰۰ هزار تومان به هر ایرانی تعلق خواهد گرفت .
قدیری ابیانه افزود:همه مردم بدون استثنا فکر می کنند که درآمدی که ما از نفت کسب می‌کنیم بیش از اینهاست و بر اساس این تصور احساس می کنند که حقوق شان پایمال شده است. آری مجموع دارایی های ما از ذخایر نفت و گاز بیش از مجموع کشورهای دیگر است .اما نباید از یاد برد که همه این دارایی در زیر زمین قرار دارد و تولید ما پس از انقلاب ۴ میلیون بشکه در روز بوده است. یعنی نفری یک و نیم بشکه در هرماه وصادرات ما نیز چیزی حدود حداقل ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه بوده است و این یعنی کمتر از یک بشکه در هر ماه که اگر سهم شرکت نفت را که ۱۴ و نیم درصد است بابت هزینه ها و پروژه ها کم کنید می شود حدود ۰٫۷۰ یک بشکه.
وی ادامه داد :حال پس از این توجیه ها این پرسش مطرح می‌شود که ما فقط درآمد نفت نداریم مس، سنگ، زغال سنگ و…که به آنها می گوییم بودجه عمومی و همچنین درآمد دریافتی از کارخانه ها، ۶۰ یا ۷۰ درصد شرکت های دولتی و بانک‌ها. البته اگر سودی از آنها حاصل شود. سود خالص آن ها به اضافه وام بانک ها .بودجه عمومی سال گذشته نفری ۴۶۲ هزار تومان درماه بوده است در حالی که تصور مردم از قسمت نفت آن بیش از این حرف هاست. اگر ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان کم کنیم می شود چیزی حدود ۴۱ هزار و ۶۵۰ تومان. در صورتی که در این دولت اختلاس نبود که البته من معتقدم در این دولت بیشترین میزان اختلاس روی می دهد و یااگر فرض کنیم حقوق نجومی و مخارج اضافی نبودند خواهیم دیداین پول باز هم برای تامین هزینه های ضروری کشور کافی نیست.
قدیری ابیانه ادامه داد :برای این که واریز حقوق ها به تعویق نیافتد دولت ناچار به استقراض شده است. آقای طیب نیا در سال ۹۶ اعلام کرد دولت ۷۰۰ هزار میلیارد تومان استقراض کرده است. اگرچه این مبلغ بیشتر بوده و چیزی نزدیک به ۸۰۰ هزار میلیارد تومان است که این تقریباً در آمد چند ساله نفت است که به ازای هر نفر، دولت ۱۰ میلیون تومان بدهکاری دارد.
سفیر اسبق ایران در استرالیا و مکزیک در پاسخ به این پرسش که آیا این بدهی استقراضی است نیز پاسخ داد:بله هم استقراض بوده و هم پول کارمندان و پیمانکارها که پرداخت نشده است که این پول ها را یا از صندوق تأمین اجتماعی و یا صندوق بازنشستگی برداشته اند یا پول های بی پشتوانه چاپ کرده و به بانک‌ها بدهکار هستند. یعنی دولت به ازای هر نفر ۱۰ میلیون بیش از درآمدش خرج کرده است .
قدیری ابیانه اضافه کرد:ما در سال ۲ تن طلا استخراج می کنیم که این را اگر بین مردم تقسیم کنیم می شود هر ۴۰ نفریک گرم در سال .در ضمن ما باید هزینه های جانبی این استخراج را هم در در نظر بگیریم .متاسفانه برای همه این مفهوم را جا انداخته اند که دولت می‌خواهد هزینه‌های خود را از جیب آنها تامین کند .
وی ادامه داد:این یک روند معمول است که دولت هزینه های واقعی اش را از سوی مردم تامین می کند.اسراف و اتلاف منابع و اختلاس نباید باشد که در این هیچ شکی وجود ندارد..اما چه اختلاسی در کار باشد و چه نباشد اگر از مردم نگیرد از کجا باید بگیرد و این هزینه‌ها را تامین کند؟
این اندیشمند حوزه سیاسی و اقتصادی ادامه داد:این اندیشه که دولت باید هزینه‌های مردم را هم تامین کند فراگیرشده است که معتقدم دیدگاهی اشتباه است .
وی در پاسخ به پرسش “دیپلماسی” مبنی بر این که مثلاً در میدان پارس جنوبی فارس دولت می‌گفت ثانیه ای یک سکه طلا در آمد دارد و این باور را ایجاد کرد که درآمد ما خیلی بالاست آیا ایجاد توقع نخواهد کرد نیز گفت:اگر این گونه هم باشد باز درآمد بالایی محسوب نمی شود چرا که خودتان می‌توانید محاسبه کنید یک سال ۳۶۵ روز است. اگر محاسبه کنید اصلاً این طور نیست .هرجور باشد بازهم ازدرآمد کل نفت ما که بالاتر نیست. برای مثال یک ژاپنی ادعا می کرد که اگر مس سرچشمه را داشتیم می توانستیم چندین کشور را اداره کنیم که این یک ادعای کاملا بی اساس است .یا بر فرض مثال در اخبار ادعا می کنند که ما یک معدن طلا با ارزش ۱۰ هزار تن کشف کردیم. مردم البته تصور می کنند این ۱۰ هزار تن طلا است.در صورتی که این ۱۰هزارتن ، کل معدن طلا محسوب می شود.چنین معدنی حداکثر در هرتن ۱۰ تا ۱۵ گرم طلا دارد.و حال درمیان مردم این پرسش مطرح می شود که ما کشوری نفت خیز داریم اما کشورهای نفت خیز دیگر مثل کویت و امارات چه می کنند؟؟!
وی در پاسخ به این سوال ادامه داد:در رابطه با این پرسش یک محاسبه ساده بین جمعیت بومی این کشورها و جمعیت ما و بین میزان صادرات ما و آن ها پاسخه را خواهد داد. مشاهده می کنید که درآمد سالانه نفتی یک کویتی یا اماراتی برابر است با ۶۰سال درآمد نفت ما .یعنی اگر ما هم تمام درآمد نفتی خودرا مثلا صرف قشم می کردیم چیزی شبیه دبی می شد . درامارات جمعیت بومی ۱ملیون و ۴۰۰هزار نفر است واین در حالی است که از ما نفت بیشتر صادر می کنند. جمعیت ما چیزی حدود بالای ۸۹ملیون نفر است و صادرات ما کمتر است،که مردم این ها را نمی دانند و دولت نیز خیلی کم این مسائل را عنوان می کند. گرچه آمار درآمد نفتی هرروز اعلام می شود ولی در کل مردم وقتی اعداد وارقام نجومی را می شنوند تصور بالایی دارندکه البته آن ها با حقوق و درآمد ماهانه محاسبه می کنند که من اکنون برای آگاهی بیشتر آن ها اینکونه محاسبه کردم بعد مردم با خود می گویند اگر اینگونه است پس این اختلاس های نجومی مثل ۳هزار میلیارد،۸هزار میلیارد و…چیست؟
وی افزود:درجواب باید گفت همانگونه که راجع به درآمدهای نفتی، اندازه های نجومی وجوددارد راجع به اختلاس ها هم اینگونه تصورات وجود دارد.اگر ۳هزار میلیارد تومان را بین مردم یک شهر بزرگ ۱ملیون و۲۰۰هزار نفری پخش کنیم که به هر خانوار ۱۰ملیون بدهیم می شود حدود ۳هزار میلیارد تومان.این رقم را یک نفر اختلاس کرده که اگر همانند نفت محاسبه کنیم نفری حدودا ۳۷۵۰۰ تومان می شود.یعنی چیزی تقریبا کمتر از یک ماه یارانه سوخت .

قدیری ابیانه اضافه کرد: ۱۰هزار میلیارد تومان یعنی نفری۱۲۵هزار تومان .اما مرتبا برای شخص بنده پیام می آید که ده پانزده اختلاس را جمع زده اند و شده نفری ۹میلیارد تومان که همه مردم این پیام ها را بدون هیچ دانشی برای هم مجدد ارسال می کنند که البته شخصی که این گونه پیام ها را منتشر می کند تصور دارد که هرچه تعداد صفرهای رقم را بالا ببرد مردم از محاسبه آن بیشتر فاصله می گیرند درحالیکه اگر شخصی آگاه باشد می داند که ما اگر درآمد۱۰۰سال را محاسبه کنیم نفری ۱۰۰ملیون تومان نمی شود .
وی در پاسخ به این پرسش که اصطلاحا در بین صاحبنظران اقتصادی یک نظریه ای به نام شکنجه آماری وجوددارد که بر مبنای آن با پیش کشیدن اعداد و ارقام، نوعی ازالقائات مد نظر گوینده ایجاد می شود تا نتیجه مورد نظر خودش را از آن استخراج کند نیز گفت:بله.برای همین هم هست که نتیجه می گیرند که آنقدر اختلاس ها زیاد است که به مردم هیچ چیزی نمی رسد.
وی افزود: آن کس که چنین نگاهی را ترویج می دهد می داند که چه بسا مردم حوصله خواندن تعداد صفرها و محاسبه این ارقام را که ندارند، پس می توان ذهن آنها را به این موضوع متوجه کرد که چه ارقامی دارد جابجا می شود.کل اعداد و ارقام اعلام شده را جمع می زنند و به ۸۰ میلیون نفر تقسیم می کنند که عدد بزرگی از آب در بیاید.درحالیکه آن کس که سرش در حساب و کناب باشد می داند که اگر بفرض ما صد سال هم نفت بفروشیم و همه آن را هم پس انداز کنیم باز به هرنفر ۱۰۰ میلیون تومان نمی رسد و چگونه ممکن است این اعداد وجود داشته باشد؟مثلا اعداد شرکت امیرمنصور آریا یا همان اختلاس ۳ هزار میلیارد تومانی را به عددی عجیب تبدیل کردند و نوشتند ۱۲۰ میلیون میلیارد تومان!یعنی برای هر فرد ایرانی یکی یک و نیم میلیارد تومان.
قدیری ابیانه با اشاره مجدد به این که با چنین سوء برداشتی که برای مردم ایجاد می کنند در حقیقت دوگانه اغتشاش را کلید می زنند گفت: هرکس این را می شنود بی شک قصد اعتراض پیدا می کند.کافی است در یک شهر که مردمش در تنگناهای اقتصادی هستند چنین تصوراتی دامن زده شود.خواهیم دید که موج اغتشاش ها هم بدنبال آن رخ خواهد داد.تصور مردم نسبت به این اعداد و ارقام به حجم بی اعتمادی آنها خواهد افزود.این موضوع باید درست شود.چون چنین تصحیحی برای ما امنیت خواهد آورد.
وی همچنین بیان کرد: وقتی چنین ذهنیت هایی دامن زده می شود خود به خود افراد هم دچار یک جور تنبلی و رخوت خواهند شد.چون آنوقت به جای این که فکر کند و بیاندیشد که تامین نیازها بستگی به کار و تلاش خودش دارد مدام به دام مطالبه گری ها می افتد و مدام بنشیند و از دولت بخواهد که نیازهایش را برطرف کند.متاسفانه در برآوردهای کلی که به عمل آمده ما به عنوان یکی از تنبل ترین کشورهای دنیا شناخته شده ایم.این موضوع با ملاک های مختلفی سنجیده شده.مثلا می گویند کل روزهای تعطیل رسمی در آمریکا و اروپا ۷ تا ۱۰ روز است در حالی که در کشور ما این رقم به ۲۷ روز می رسد.تازه بین التعطیلین هم هست.از نظر عوام آن دولتی خوب است که بر تعطیلات بیافزاید.این اندیشه که بدون تلاش و کار باید به رفاه رسید طبعا درست نیست و باید تصحیح شود.بر همین اساس هم هست که حالا دیگر مطالبه گری مظهر انقلابی گری شده است.برای همین است که معمولا کسی پول دولت را پول خود نمی داند و هرکسی که چیزی را از دولت بکند بقیه هم به او حسرت می خورند که نتوانسته اند حق خود را بگیرند. متاسفانه دیده می شود که نه برخی از مسئولین بیت المال را پول خود می دانند و نه برخی ازمردم.بعضی ازحقوق بگیران دولت هم خود را حقوق بگیر مردم نمی دانند.برخی هم کارمندان را حقوق بگیر مردم نمی دانند.گاهی دیده می شود آن کس که پشت میز نشسته است خود را ارباب می داند.این که می گویند” ارباب رجوع” در حقیقت اسیر رجوع است!
قدیری ابیانه در خاتمه گفت: بی شک باید این نگاه در کل کشور تصحیح شود.در غیر این صورت نمی توان به تغییر شرایط و سوق به سوی شرایط مطلوب امیدوار بود.